‘Op zoek naar de ware Jacob’ en zijn Witjes

Achter de gevels van vele grachtenhuizen, stadshuizen en buitenplaatsen in Nederland gaan veel  ‘verborgen’ kunstwerken schuil van de ooit zo beroemde en vermaarde Amsterdamse schilder Jacob de Wit (1695-1754). Deze geboren Jordanees beschikte over zo’n bijzonder teken- en schildertalent dat hij uitgroeide tot de best betaalde schilder van Nederland in de achttiende eeuw. Zijn geraffineerde schilderstijl en beheersing van het licht in zijn schilderingen was fenomenaal. Jacob werd populair en decoreerde vele stads- en buitenpaleizen van de Amsterdamse patriciërs met kleurrijke plafond- en wandschilderingen. Zijn werk maakte op de bezoeker van die huizen een grote indruk. Zijn kunst en gaf de interieurs van zijn opdrachtgevers een enorme meerwaarde.  

Dankzij zijn faam verbasterde zijn naam tot een begrip en zelfstandig naamwoord: de ‘Witjes’, als benaming voor zijn schilderingen in grijs, de grisailles die zo bedrieglijk echt op beeldhouwwerk lijken. Jacob noemde ze zelf overigens ‘Grauwtjes’.

Veel van zijn Witjes zijn in de loop der tijd verspreid geraakt. De nieuwe huiseigenaren lieten bij een verbouwing de Witjes weghalen en verkopen. Van slechts een klein deel is bekend waar het zich momenteel bevindt. Door Jacobs populariteit is hij veel geïmiteerd en gekopieerd. Veel werken worden daardoor onterecht aan hem toegeschreven. En doordat na Jacobs dood in 1754 zijn gebundelde collectie ontwerpschetsen is geveild, zijn deze zeer gewilde schetsen bij verzamelaars wereldwijd terecht gekomen.

Om Jacob als de ‘vergeten’ beroemde achttiende-eeuwer te (her)ontdekken is de Stichting Jacob de Wit 2020 opgericht. Met de zoektocht naar ‘de ware Jacob’ wil de stichting zijn ‘verborgen’ werken en leven gaan achterhalen met de hulp van een enthousiast publiek. Op 19 december jl., Jacobs geboortedag, ging de zoektocht van start met een kick-off bijeenkomst met organisaties die werken of informatie over Jacob beheren. Gehouden op een bijzondere locatie met De Wit-schilderingen van het eerste uur, in de Grote Zaal van het Cromhouthuis te Amsterdam.

Voor de zoektocht is het ‘Jacobs Kwartet’ bedacht; een serie van vijf fotokaarten waarop een afbeelding van huis, opdrachtgever, ontwerpschets, achterkant en uiteindelijke kunstwerk worden getoond. Door Jacobs aantekeningen op de achterkanten van zijn ontwerptekeningen te beschrijven in een vaste kwartetserie, levert dit mogelijk nieuwe inzichten over de Witjes op. Het Amsterdam Museum is inmiddels al gestart. Hoe meer we vinden in de komende tijd, hoe dichterbij we bij zijn Witjes komen zodat iedereen in zijn 325ste geboortejaar, 2020, van de ware Jacob de Wit zal kunnen genieten.

Helpt u ons met de zoektocht naar de ware Jacob? Heeft u een Witje gespot? Heeft u toegang tot een schets of andere interessante informatie? Mail ons, mét foto’s (!), op info@jacobdewit2020.nl.

Stichting Jacob de Wit 2020 is een non-profit initiatief van Henk Atze Dijkstra, Franck Wagemakers Vincent Boele en Thijs Boers. Wilt u op de hoogte blijven van de zoektocht en de activiteiten rondom de gevonden Witjes? Geef uw mailadres dan aan ons door. Zie voor meer info: www.jacobdewit2020.nl